Ramazan ayının habercisi olarak bilinen ve uzun yıllar evlerin duvarlarını süsleyen imsakiyeler, dijitalleşmenin etkisiyle eski günlerini arıyor. Batman'da promosyon ve matbaa sektöründe faaliyet gösteren esnaf, akıllı telefonlar ve dijital uygulamaların yaygınlaşmasıyla birlikte imsakiye satışlarında büyük düşüş yaşandığını ifade etti.
İmsakiyenin yalnızca bir vakit çizelgesi değil, aynı zamanda kültürel ve manevi bir hatırlatıcı olduğuna dikkat çeken esnaf, gelinen noktada alternatif iş kollarına yönelmek zorunda kaldıklarını söyledi.
Yıllarca evlerin en görünür köşesine asılan imsakiyeler, yalnızca sahur ve iftar saatlerini göstermiyor; aynı zamanda Ramazanın manevi atmosferini eve taşıyan bir unsur olarak görülüyordu.
Üzerindeki ayetler, dualar ve görsellerle dini hassasiyeti canlı tutan imsakiyeler, aile bireyleri için ortak bir takip ve paylaşım aracı işlevi görüyordu. Günlerin üzerinin işaretlenmesi, cüz takibi yapılması ve vakitlerin birlikte kontrol edilmesi, Ramazanın birlik duygusunu pekiştiriyordu.
Ancak dijitalleşmenin hız kazanmasıyla birlikte bu kültürel alışkanlık da dönüşüm geçiriyor. Esnaf ise hem ekonomik hem de kültürel anlamda önemli bir yer tutan imsakiyenin tamamen unutulmamasını umut ediyor.
Abdurrahman Çelik
"Rekabet fazla, iş çok az"
İmsakiye pazarlamacısı Abdurrahman Çelik, yaşanan düşüşü şu sözlerle anlattı:
"Reklam işi yapıyoruz, promosyonun bütün reklam işlerini yapıyoruz. Şu anda imsakiye sezonu. Ancak rekabet fazla, iş ise çok az. Eskiden 150 bine kadar satış yapıyorduk. Şu anda sayılar 20-25 bin civarına kadar düştü ve daha da düşecek gibi görünüyor. Artık yılbaşı sezonu ve takvim dönemi başlıyor, imsakiye ile yılbaşı dönemi birleşecek. Takvimlerin sayısı da oldukça azaldı, imsakiye de düştü. İkisi birleşince imsakiye devri bitecek gibi görünüyor."
"En büyük neden telefon ve teknoloji"
Teknolojinin etkisine de dikkat çeken Çelik, "Bir de akıllı saatler çıktı. Her şey telefonda olduğu için insanlar artık telefona bakıyor. Bu da düşüşün en büyük nedenlerinden biri. Teknoloji geliştikçe talep azalıyor. Yine de imsakiyeden vazgeçmeyenler var. İmsakiyenin üzerinde ayetli ve manzaralı seçenekler bulunuyor. Kişiye göre değişen 11–12 çeşit yapıyoruz. İsteyenlere katalog da gösterebiliyoruz. Eskiden insanlar evin her odasına bir imsakiye asardı, göz önünde olsun isterlerdi. Bir gün geçtiğinde üzerinden takip ederlerdi. Şimdi ise 'Zaten telefonda var' deniliyor. Bu yüzden talep oldukça azaldı." dedi.
"Böyle giderse imsakiye tarihi olabilir"
Çelik ayrıca maliyetlerin düşüşte temel etken olmadığını vurguladı:
"Düşüşün sebebi maliyet değil, daha çok telefon ve teknoloji. İmsakiye tek yapraklı olduğu için maliyeti fazla değil. Takvim ise bloklu ve küp şeklinde olduğu için maliyeti daha yüksek. Böyle giderse imsakiye tarihi olabilir gibi görünüyor. İnşallah olmaz ama gidişat bunu gösteriyor. Bu nedenle biz de alternatif işlere yöneliyoruz. Daha çok promosyon ürünlerine odaklandık: saat, kalem, çakmak gibi ürünler yapıyoruz. Ayrıca iş elbiseleri de üretiyoruz; baskılı, nakışlı polar, yelek gibi ürünler oldukça tercih ediliyor. Yani alternatif seçeneklere yönelmiş durumdayız."
Vedat Avcı
"3–5 yıl içinde tamamen kalkabilir"
Matbaa işletmecisi Vedat Avcı ise, "İşlerimiz şu an eskiye nazaran kötü. Aslında imsakiye, kültürümüze yerleşmiş bir adet olduğu için eski nesil tarafından çok kullanılırdı. Ancak yeni nesil geliştikçe; akıllı saatler, telefonlar ve dijital takvimler yaygınlaştıkça imsakiye tarihe karışmaya başladı. Tahminen 3–5 yıl içinde imsakiye tamamen tozlu raflara kaldırılacak. İmsakiye aslında çok amaçlı kullanılan bir araçtı. Duvara asılıp günleri takip edenler vardı. Kur’an cüzlerini ona göre ayarlayanlar, sahur vaktini ona göre belirleyenler olurdu. Biz imsakiyeyi çok amaçlı bir araç olarak kullanırken, genellikle taziyelerde ve camilerde de bu reklamlar sergilenirdi." ifadelerini kullandı.
"Koskoca imsakiye sezonunu 3 günde bitirdim"
Sektörün eski yoğunluğunu kaybettiğini belirten Avcı, "Şu an ne eski reklam kültürü kaldı ne de maddi ve manevi olarak o güç var. Maddi imkânlar da yeterli değil. Ben 3–5 yıl önce yeni bir usta olduğum için eskileri pek hatırlamıyorum; ancak anlatılanlara göre yaklaşık 10 yıl önce imsakiye sezonu başladığında 15–20 gün sürer, dışarıdan sipariş bile alınmazdı. Şimdi ise koskoca imsakiye sezonunu 3 günde bitirdim. Makineler şu an neredeyse atıl durumda ve imsakiye işleri kaldırılmaya başlandı. Bundan sonra ufak tefek siparişler gelir mi gelmez mi, bilemiyoruz." şeklinde konuştu. (İLKHA)