TÜİK, Avrupa Birliği ülkeleri ile eş zamanlı yürütülen araştırmada fertlerin işgücüne katılımı ile bakım sorumluluklarının iş ve aile yaşamına etkilerini inceledi.

Araştırmada bakım sorumluluğu; kişinin aynı hanede veya hane dışında yaşayan ve düzenli olarak ilgilendiği 15 yaş altındaki çocukları, torunları ile 15 yaş ve üzerindeki hasta, engelli çocukları, eşleri veya bakıma muhtaç yakınlarını kapsadı.

İşgücüne katılım oranı bakım sorumluluğu olanlarda daha yüksek çıktı

2025 yılında 18-74 yaş grubunda işgücüne katılım oranı yüzde 58,2 olarak hesaplandı. Bu oran bakım sorumluluğu olanlarda yüzde 60,5, bakım sorumluluğu bulunmayanlarda ise yüzde 56,4 oldu.

Kadınlarda bakım sorumluluğu olanların işgücüne katılım oranı yüzde 37,8 olurken, bakım sorumluluğu olmayan kadınlarda bu oran yüzde 41,7 olarak gerçekleşti. Erkeklerde ise bakım sorumluluğu olanların işgücüne katılım oranı yüzde 86,0, olmayanların oranı ise yüzde 70,0 oldu.

İstihdamdakilerin yüzde 39’unun sadece çocuk bakım sorumluluğu bulunuyor

Araştırmaya göre, 18-74 yaş grubundaki istihdamda olan kişilerin yüzde 39,0’ının yalnızca çocuk bakım sorumluluğu bulunuyor. Sadece torun bakım sorumluluğu olanların oranı yüzde 2,3, yalnızca yetişkin bakım sorumluluğu bulunanların oranı da yüzde 2,3 olarak belirlendi. Çocuk ve yetişkin bakımı ya da torun ve yetişkin bakımını birlikte üstlenenlerin oranı ise yüzde 2,1 oldu.

Çocuk bakımında profesyonel hizmet kullanımı sınırlı kaldı

15 yaş altındaki çocukların bakım sorumluluğunu üstlenen ve istihdamda olan kişilerin yüzde 14,0’ı kurumsal bakım merkezi kullandığını bildirdi. Evde ücretli bakım hizmeti kullananların oranı yüzde 1,6 olurken, her iki hizmeti birlikte kullananların oranı yüzde 1,4 olarak kaydedildi. Bu kişilerin yüzde 83,0’ı ise herhangi bir profesyonel bakım hizmeti kullanmadığını belirtti. Yetişkin bakım sorumluluğu bulunan istihdamdakilerin yüzde 17,0’ı evde ücretli bakım hizmeti, yüzde 3,6’sı ise kurumsal bakım merkezi kullandığını ifade etti. Yüzde 79,3’ü ise bakım hizmetinden yararlanmadı.

Çocuk bakımında en yaygın yöntem aile içi bakım oldu

Bakım sorumluluğu olan ve çocuk bakım hizmeti kullanmayan istihdamdaki kişilerin yüzde 50,8’i çocuk bakımını kendisi veya eşiyle birlikte yürüttüğünü ifade etti. Katılımcıların yüzde 19,7’si çocukların kendi kendine bakabildiğini, yüzde 17,6’sı profesyonel bakım hizmetlerinin maliyetinin yüksek olduğunu, yüzde 5,5’i ise bakımın büyükanne, büyükbaba veya diğer yakınlarla yürütüldüğünü belirtti.

Yetişkin bakımında maliyet önemli nedenler arasında yer aldı

Yetişkin bakım hizmeti kullanmayan istihdamdakilerin yüzde 72,6’sı profesyonel bakım hizmetine ihtiyaç duymadığını bildirdi. Katılımcıların yüzde 17,9’u bakım hizmetlerinin maliyetinin yüksek olduğunu, yüzde 5,3’ü ise ulaşılabilecek mesafede bakım hizmeti ya da boş kontenjan bulunmadığını ifade etti.

En önemli zorluk uzun çalışma saatleri oldu

İstihdamda olup bakım sorumluluğu bulunanların yüzde 70,1’i iş ile bakım sorumluluğunu birlikte yürütürken herhangi bir zorluk yaşamadığını belirtti. Zorluk yaşadığını ifade eden 4 milyon 303 bin kişinin yüzde 38,4’ü uzun çalışma saatlerini, yüzde 26,9’u işin zahmetli veya yorucu olmasını, yüzde 8,9’u ise ev ile iş arasındaki ulaşım süresinin uzunluğunu neden olarak gösterdi.

Uzun çalışma saatleri nedeniyle zorluk yaşayan erkeklerin oranı yüzde 39,3, kadınların oranı ise yüzde 36,4 olarak kaydedildi. (İLKHA)