Kiir'in salı gecesi açıkladığı kararda, 71 yaşındaki Akok'un görevden alınmasına ilişkin kamuoyuna herhangi bir gerekçe sunulmadı. Akok'un yerine, daha önce Ulusal Seçim Komisyonu genel sekreterliği görevini yürüten Gabriel Bol Deng Majok getirildi.

Akok, Ağustos 2012'de seçim komisyonunun başkanlığına atanmış, 2018'de beş yıllık iç savaşı sona erdiren barış anlaşmasının ardından komisyonun yeniden yapılandırılması üzerine Kasım 2023'te yeniden aynı göreve getirilmişti.

Güney Sudan, 2011'de bağımsızlığını kazanmasından bu yana seçimleri çeşitli gerekçelerle defalarca erteledi. Ertelemelerde, 2018 barış anlaşmasının uygulanmasındaki gecikmeler etkili oldu. Geçiş dönemi ve barış anlaşmasının uygulanmasına ilişkin takvim de birkaç kez uzatıldı.

Mevcut yol haritasına göre geçiş hükümetinin 22 Eylül'de sona ermesi, devlet başkanlığı ve diğer seçimlerin ise 22 Aralık'ta yapılması planlanıyor. Geçiş döneminin de şubat ayında sona ermesi öngörülüyor.

Uzmanlar, seçim komisyonunun başında yapılan değişikliğin seçim hazırlıklarını etkileyebileceğine dikkati çekiyor.

Juba Üniversitesi Lisansüstü Koleji Dekanı ve siyasi analist Abraham Kuol Nyuon, görev değişikliğinin seçmen kaydı da dahil olmak üzere seçim hazırlıklarını daha da zorlaştırabileceğini savundu.

Kuol, Associated Press'e yaptığı değerlendirmede kararın bir geciktirme taktiği olduğunu öne sürerek 22 Aralık'ta seçim yapılması konusunda ciddi şüpheleri bulunduğunu ifade etti.

Yeni başkanın göreve ve devam eden hazırlıklara hakim olması için zamana ihtiyaç duyacağını belirten Kuol, bunun seçim takvimini etkileyebileceğini söyledi.

Başkanlık kararı, seçim komisyonu başkanının görevden alınmasına ilişkin hukuki prosedür konusunda da soru işaretlerine yol açtı.

Güney Sudan Ulusal Seçim Yasası, komisyon başkanının görevden alınabilmesi için belirli bir prosedür öngörüyor. Yasada görevden alma gerekçeleri arasında kanıtlanmış tarafgirlik, görevlerini yerine getirememe ve ağır görev suistimali gibi durumlar yer alıyor.

Güney Sudan Sosyal Politika Araştırmaları Enstitüsü Başkanı ve politika analisti Boboya James Edmond, Kiir'in kararıyla ilgili hukuki prosedürlerin uygulanıp uygulanmadığının sorgulanması gerektiğini belirtti.

Boboya, devlet başkanının seçim komisyonu başkanını tek başına görevden alma yetkisinin bulunmadığını ve yasada öngörülen prosedürlerin izlenmesi gerektiğini savundu.

Kararın seçim sürecindeki belirsizliği artırabileceğini ifade eden Boboya, devlet başkanının seçim sürecinde taraflardan biri olmak yerine hakem konumunda hareket etmesi gerektiğini söyledi. (İLKHA)