İran'ın geliştirdiği "Şahid" tipi insansız hava araçları, düşük maliyetli olmaları ve uzun menzilli saldırılarda kullanılabilmeleri sayesinde savaş alanındaki dengeleri değiştiren silah sistemlerinden biri haline geldi.

ABD merkezli Wall Street Journal'ın haberine göre İran'ın Şahid İHA'larını geliştirip üretmesinde Çin üzerinden sağlanan motor, servo motor, jiroskop ve çeşitli elektronik parçalar önemli rol oynadı.

Haberde, İran'ın uygulanan yaptırımlar nedeniyle ihtiyaç duyduğu bazı Batı menşeli parçaları Çin ve Hong Kong'daki paravan şirketler aracılığıyla temin ettiği, bu parçaların zaman içerisinde önemli ölçüde yerli üretim ve Çin menşeli bileşenlerle değiştirildiği aktarıldı.

Şahid İHA'larının hızı arttı

İran'ın Şahid İHA'larının eski modellerine kıyasla önemli ölçüde geliştirildiği belirtilirken, yeni nesil araçların saatte 480 kilometre hıza ulaşabildiği kaydedildi.

Şahid-136'nın geliştirilmesi, 1979 İran Devrimi sonrasında ülkenin hava kuvvetlerinin zayıflaması ve ABD'nin uçak yedek parçalarına yönelik yaptırımları nedeniyle İran'ın kendi hava araçlarını geliştirme çabalarının bir sonucu olarak değerlendiriliyor.

İranlı mühendislerin karşılaştığı en önemli sorunlardan biri ise yüksek hız ve sıcaklıklara uzun süre dayanabilecek bir motor geliştirmek oldu.

Bu kapsamda Alman üretimi "L550E" motor tasarımından yararlanıldığı, daha sonra İran'ın bu tasarımdan hareketle kendi motorunu geliştirdiği bildirildi.

Çin, tedarik zincirinde kritik rol oynadı

Habere göre Çin, İran'ın Şahid İHA programı için gerekli parçaların tedarikinde merkezi bir konum üstlendi.

İran'ın yalnızca Çin üretimi parçalar değil, ABD ve Avrupa menşeli bazı elektronik bileşenleri de Çin ve Hong Kong üzerinden temin ettiği belirtildi. Bunlar arasında mikrodenetleyiciler ve elektronik dengeleyiciler gibi parçaların bulunduğu kaydedildi.

ABD Hazine Bakanlığının daha önce İran ve Rusya'nın İHA programlarına parça sağladığı gerekçesiyle bazı Çin merkezli şirket ve kişilere yaptırım uyguladığı da hatırlatıldı.

Ukrayna'nın yürüttüğü incelemelerde ele geçirilen İHA'larda Batı menşeli elektronik parçaların tespit edildiği ancak zaman içinde bu bileşenlerin yerini büyük ölçüde Çin ve İran üretimi parçaların almaya başladığı ifade edildi.

Şahid İHA'larının teknolojisi giderek gelişiyor

Ukraynalı araştırmacılara göre yeni nesil Şahid İHA'larında daha fazla anten, modem ve SIM kartı bulunuyor. Bu sistemlerin, yerel iletişim ağlarını kullanarak uçuş rotasının düzeltilmesine ve İHA'nın hedefe ulaşma kabiliyetinin artırılmasına katkı sağladığı belirtiliyor.

Böylece başlangıçta nispeten basit ve düşük maliyetli saldırı araçları olarak geliştirilen Şahid İHA'larının, zaman içerisinde daha gelişmiş seyrüsefer ve saldırı kabiliyetlerine sahip sistemlere dönüştüğü değerlendiriliyor.

İran'ın bu alandaki üretim kabiliyetinin Rusya'ya da yansıdığı belirtilirken, Ukrayna'nın verilerine göre İran bağlantılı şirketlerden Rusya'ya 13 binden fazla Şahid İHA'sı ve üretim ekipmanı gönderilmesi için 2022'de anlaşma yapıldığı bildirildi.

Şahid İHA'larının düşük üretim maliyeti, seri üretime uygunluğu ve farklı cephelerde kullanılabilmesi, hava savunma sistemlerinin yüksek maliyetli önleme füzeleriyle bu araçları durdurmasını da önemli bir sorun haline getiriyor. Böylece İran'ın geliştirdiği İHA teknolojisi, yalnızca İran'ın askeri kapasitesini değil, modern savaşlarda düşük maliyetli insansız sistemlerin rolünü de yeniden şekillendiriyor. (İLKHA)