İstanbul denilince akla ilk gelen sur içinde, Haliç'in güney kıyısında yer alan Cibali, çok katmanlı tarihi ve kültürel bir semt olarak varlığını sürdürüyor.

İstanbul'un fethinde şehre buradan giren komutan Cebe Ali Bey'den adını alan Cibali'de; 18'inci yüzyıla kadar yoğun olarak Rum ve Yahudi nüfus yaşamış ancak bölgede yaşanan yangınlar, kent içi değişimler ile demografik yapısı zamanla değişmiştir.

Bölgede, 1884'te Osmanlı döneminde büyük bir sanayi kuruluşu olarak kurulan Cibali Tütün Fabrikası, uzun süre tütün üretiminde önemli rol oynamış, bölgenin ekonomik ve sosyal yapısında belirleyici etken oluşturmuştu.

Günümüzde hala bekarların tarafından kullanılan odalar

1990'dan sonra kapanan fabrika, bölgedeki kuru gıda, sebze ve meyve toptancılarının taşınmasıyla eski hareketliliğini kaybeden semt, son dönemde bekâr olarak İstanbul'a çalışmaya gelenlerin konaklamak için tercih ettiği, oda kiraladığı bir bölge haline gelmiştir.

Bölgede yer alan ve çokça tiyatro eserlerine konu olan Cibali Karakolu, şimdilerde müze olarak hizmet vermeye devam ediyor.

Geçmişte genellikle işçi sınıfı, küçük esnaf ve fabrika çalışanlarının yoğun olarak yaşadığı bir yer olan mahalle; yerel kahvehaneler, dükkânlar, pazar alanları gibi sosyal mekânların yanı sıra, dar sokaklar ve ahşap yapılarla hala tarihi dokusunu korumaya devam ediyor.

Cibali'nin geçmişi ve bugününe dair İLKHA muhabirine konuşan bölge esnafı ve sakinleri, geçmişte ev sahipliği yaptığı fabrikalar, gıda toptancıları ile ekonominin merkezi olan mahallenin şimdilerde ise eski günlerinden eser kalmadığını ifade ettiler.

Kamber Hüseyin Aydın

Babasından devraldığı terzi dükkanında 67 yıldır mesleğini icra eden Kamber Hüseyin Aydın (78), "Eskiden aşağıda (haliç) fabrikalar vardı, şimdi yat limanı oldu. Cibali Tütün Fabrikası vardı. Şimdi orası da Kadir Has Üniversitesi oldu. İç tarafta çok bir değişiklik olmadı ama sahil tarafında olmadı. Unkapanı, Balat kısmında değil ama Fener tarafında gayrimüslimler yaşardı. Zaten patrikhane de Fener'dedir. Bu bölge, Anadolu insanının yaşadığı yerdi." dedi.

Fabrikalar kapanınca çalışanlar da göç etti

Bölgedeki fabrikaların kapanması, gıda toptancılarının taşınmasıyla, oralarda yaşayan insanların da Cibali bölgesinden Esenler, Bayrampaşa tarafına taşındıklarını belirten Aydın, "Bir dönöm Suriyeliler bu tarafa geldi ama şimdi onlar da gittiler. Genelde yaşlı, yerel halk burada kalıyor." diye konuştu.

Mustafa Bozkurt

"Torunlarını getirip kaldıkları yerleri gösteriyorlar"

Aslen Adıyamanlı olan ve 1996 yılında imam hatip lisesinde mezun olduktan sonra Cibali'ye gelen bölge esnaflarından Mustafa Bozkurt, "O zamandan bu yana bölgede fiziki olarak çok değişiklik yok ama kültürel anlamda çok değişiklik yaşandı. Daha önce buralarda bekâr odaları çok fazlaydı. İstanbul'a çalışmak için gelen bekârların kaldığı bölgeler buralardı. Herkesin bu bölgeyle bir geçmişi var. Önceden buralarda kalanlar kimi zaman çocuklarını, torunlarını getirip, 'işte buralarda kalıyorduk' diyerek kaldıkları yerleri onlara gösteriyor, eskileri yâd ediyorlar. İmalathaneler vardı ama hepsi taşındı. Bölge epey sakinleşti. Bir ara yabancılar vardı ancak onlar da gittiler." şeklinde konuştu.

Remzi Çaysilen

"Eski düzen, eski güzellikler kalmadı"

Remzi Çaysilen, "Burada doğdum, bu yaşa da burada geldim. 72 yıldır buradayım. Bundan 35-40 sene önce çok güzeldi ama şimdi güzellik denen bir şey kalmadı. Önceden buralar daha düzenliydi, şimdi eski düzen kalmadı. O dönem bir ortam bir güzellik vardı. Şimdi o güzelliklerin 4'te 1'i yok. İnsanların birbirlerine saygısı, sevgisi vardı. Birbirlerine ihanet etmezlerdi." dedi.

"Gidenler özlem duyuyor"

Daha önceden bölgede kalanların bazen kaldıkları yerleri görmeye geldiklerini söyleyen Çaysilen, aradan geçen yıllara rağmen bölge ile bağlarının kopmadığını, eski günlerini özlemle andıklarını ifade etti. (İLKHA)