2021'de ordunun yönetime el koyması ve Aung San Suu Kyi hükümetini devirmesinin ardından yıllarca diplomatik izolasyonla karşı karşıya kalan Min Aung Hlaing'in Kamboçya ziyareti, Myanmar'daki çatışmalar sürerken cuntanın bölgesel alanda yeniden kabul görme girişimi olarak değerlendiriliyor.

Min Aung Hlaing, nisan ayında askeri yönetimin kontrolündeki ve eleştirmenler tarafından ordunun iktidarını kalıcılaştırmak amacıyla düzenlendiği belirtilen seçimin ardından cumhurbaşkanı olarak göreve başlamıştı. Yönetim, o tarihten bu yana ASEAN ülkeleriyle ilişkileri normalleştirme ve uluslararası temaslarını artırma çabasını hızlandırdı.

Cuntanın ASEAN içindeki konumunu güçlendirme girişimleri, örgütün Myanmar'daki krizin çözümü için oluşturduğu barış planının uygulanmaması nedeniyle eleştiriliyor. Plan; şiddetin sona erdirilmesini, taraflar arasında diyaloğu, ASEAN özel temsilcisinin arabuluculuğunu, insani yardım ulaştırılmasını ve temsilcinin çatışmanın tüm taraflarıyla görüşebilmesini öngörüyor.

Min Aung Hlaing ise göreve başlamasının ardından ASEAN ile ilişkileri normalleştirme ve uluslararası ilişkileri güçlendirme sözü verdi. Kamboçya ziyareti, bu kapsamda bir ASEAN üyesine gerçekleştirdiği dördüncü ziyaret olarak kayıtlara geçti.

Myanmar liderinin son dönemde Hindistan, Çin, Laos, Tayland, Kazakistan, Belarus, Rusya ve Vietnam gibi ülkeleri ziyaret ederek siyasi temaslarda bulunması ve yabancı yatırım çekmeye yönelik girişimlerde bulunması da cuntanın uluslararası izolasyonu kırma çabasının bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Kamboçya yönetimi, Myanmar'daki askeri yönetimle ilişkileri sürdürürken, Phnom Penh'in Min Aung Hlaing'e ev sahipliği yapması insan hakları savunucuları ve Kamboçya muhalefetinin tepkisine yol açtı.

Sürgündeki Kamboçya muhalefet liderleri tarafından oluşturulan Khmer Movement for Democracy (KMD), ziyareti kınayarak Phnom Penh'in Myanmar cuntasının ASEAN'ın diplomatik baskısını aşması için bir "arka kapı" haline gelmemesi gerektiğini bildirdi.

KMD Başkanı Mu Sochua, Min Aung Hlaing'in devlet başkanına yönelik resmi protokol ve karşılama görüntüleriyle sunulmasının demokratik meşruiyet izlenimi yaratacağı uyarısında bulundu.

İnsan hakları kuruluşu Fortify Rights da Kamboçya'ya ziyareti iptal etmesi çağrısı yaparak, Phnom Penh'in Myanmar'daki askeri yönetime siyasi meşruiyet kazandırmaması gerektiğini belirtti. Kuruluş ayrıca, Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından hakkında tutuklama emri çıkarılması halinde Min Aung Hlaing'in gözaltına alınarak mahkemeye teslim edilmesi çağrısında bulundu.

Uluslararası Ceza Mahkemesi savcısı 2024'te, Myanmar'ın batısındaki Rohingya Müslümanlarına yönelik işlendiği öne sürülen insanlığa karşı suçlar nedeniyle Min Aung Hlaing hakkında tutuklama emri çıkarılması talebinde bulunmuştu.

Kamboçya'nın 2022'de ASEAN dönem başkanlığı sırasında Myanmar'daki krizi çözme girişimlerinde daha aktif rol üstlendiği biliniyor. Dönemin başbakanı Hun Sen'in Myanmar'ı ziyaret ederek Min Aung Hlaing ile görüşmesi, askeri darbenin ardından Myanmar'a giden ilk yabancı lider olması nedeniyle dikkat çekmişti.

Ancak eleştirmenler, Kamboçya'nın bugün Min Aung Hlaing'i ağırlamasının ASEAN'ın Myanmar'daki şiddeti sona erdirme ve siyasi çözüm sağlama yönündeki ortak baskısını zayıflatabileceği uyarısında bulunuyor.

Min Aung Hlaing'in iki günlük ziyareti kapsamında Kamboçya Senatosu Başkanı Hun Sen, Başbakan Hun Manet ve diğer üst düzey yetkililerle görüşmesi bekleniyor. (İLKHA)