Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Kürt Dili ve Edebiyatı Bölümü eski Müdürü, Batman Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Kelam ve Mezhepler Tarihi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Vechi Sönmez, Kürt dili, anadil meselesi ve Kürtçenin eğitim dili olması konularında İLKHA muhabirine önemli açıklamalarda bulundu.

Prof. Dr. Vechi Sönmez, Kürtçenin eğitim dili olarak serbest ve yasal güvence altında olması gerektiğini vurguladı. Seçmeli ders uygulamalarının yetersiz olduğunu belirten Sönmez, anadilin korunmasının hem dinî bir sorumluluk hem de toplumsal bir hak olduğunu ifade etti.

"İslam, bütün dillere eşit mesafededir"

Dil meselesinin İslami açıdan ele alınması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Sönmez, İslam dininin hiçbir dile karşı yasaklayıcı bir yaklaşımının olamayacağını ifade etti. Bütün dillerin ilahi bir kökene dayandığını hatırlatan Sönmez, bu hakikatin özellikle Kürt dili üzerinden yürütülen tartışmalarda göz ardı edildiğini söyledi.

Sönmez, "İslam dininin bütün dillere eşit mesafede olduğunu ve bütün dillerin aslında Hazreti Adem'e öğretildiğini unutmamak gerekir. Bu düşünceyle bakıldığında, İslam dininin dillere karşı, hele özellikle Kürt toplumunun diline karşı yasaklayıcı bir zihniyete sahip olması mümkün değildir." dedi.

"Medrese geleneği Kürtçenin eğitim dili olduğunu gösteriyor"

Tarihsel sürece işaret eden Prof. Dr. Sönmez, medreselerde verilen eğitimin Kürt dili üzerinden yürütülmesinin bu konuda önemli bir delil olduğunu belirtti.

Kürtçenin dinî eğitimde aktif bir şekilde kullanıldığını ifade eden Sönmez, "Tarihi seyir incelendiğinde medreselerde verilen din eğitimi, oradaki dil çalışmaları ve eğitim modeli büyük ölçüde Kürt dili üzerinden yürütülmüştür. Bu da Kürtçenin İslamî ilimlerle hiçbir zaman çelişmediğinin açık bir göstergesidir." diye konuştu.

"Kürtçeyi yasaklayan zihniyet bugün samimiyetsizdir"

Geçmişte Kürt dilini yasaklayan zihniyetlerin bugün farklı bir görüntü vermeye çalıştığını belirten Sönmez, bunun toplum nezdinde karşılığı olmayan bir tutum olduğunu dile getirdi.

Dil farklılığının ilahi bir ayet olduğuna dikkat çeken Sönmez, şöyle devam etti:

"Geçmişte bu dili yasaklamış olan zihniyetlerin, bugün sanki Kürtçeyi sahipleniyormuş gibi bir izlenim vermesi son derece gülünçtür. Allah Teâlâ’nın kudretinin delillerinden biri de dillerimizin, renklerimizin ve ırklarımızın farklı oluşudur. Bunların her biri Yüce Allah’ın azametini gösteren birer nişanedir."

"Bu dili yasaklamak kabul edilemez"

Kürtçenin yıllarca eğitim kurumlarında yasaklandığını hatırlatan Prof. Dr. Sönmez, bugün de benzer zihniyetlerin farklı biçimlerde varlığını sürdürdüğünü ifade etti.

Müslümanlar olarak bu anlayışa karşı durmanın bir sorumluluk olduğunu vurgulayan Sönmez, "Bu dili nasıl yasaklarsınız? Yıllarca eğitim yuvalarında Kürtçeyi yasakladılar. Bugün de hâlâ Kürtçenin eğitim dili olması noktasında yasaklayıcı zihniyetler mevcuttur. Bizler Müslümanlar olarak, dilimizin bütün varlığıyla ve resmiyetiyle serbest olmasının dinimizin bir gereği olduğuna inanıyoruz." ifadelerini kullandı.

"Batman'da Kürt dili bölümünün açılması için mücadele sürüyor"

Akademik çalışmalarına da değinen Prof. Dr. Sönmez, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi’nde yürüttüğü görevlerin ardından Batman’da da Kürt Dili bölümünün açılması için çaba gösterdiklerini söyledi.

Sönmez, "Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi’nde dört yıl Kürt Dili Eğitimi Bölüm Başkanı ve Müdürü olarak görev yaptım. Şu anda Batman’da da bu bölümün açılması için mücadelemiz devam ediyor. İnşallah bu bölümü Batman’daki üniversitemizde de açmayı başaracağız." dedi.

"Seçmeli dersler Kürtçeyi yaşatmaya yetmiyor"

Kürtçenin okullarda seçmeli ders olarak verilmesini yeterli görmediğini ifade eden Sönmez, bu durumun dili zayıflattığını söyledi.

Dilin yaşaması için eğitimde güçlü bir yer edinmesi gerektiğini vurgulayan Sönmez, şunları söyledi:

"Seçmeli ders uygulamasıyla bu dil yaşatılamaz. Tehlike çanları çalıyor. Çocuklarımız Kürtçeyi ve Kürt edebiyatını öğrenemiyor, hatta konuşma seviyeleri bile çok zayıf. Okulda öğretilmezse, evde konuşulmazsa bu dil nasıl ayakta kalacak?"

"Devlet ana dili güvence altına almalıdır"

Devletin ana dili koruma sorumluluğuna dikkat çeken Prof. Dr. Sönmez, seçmeli derslerin işlevsiz hale getirildiğini ve bu durumun ciddi bir sorun oluşturduğunu dile getirdi.

"Devletin asli görevlerinden biri, halkın ana dilini güvence altına almaktır." diyen Sönmez, "Ancak seçmeli dersler ‘para etmiyor’ denilerek işlevsiz hale getiriliyor. Hatta bu dersleri seçenler bazı idareciler tarafından olumsuz bir imajla karşılanıyor. Bu durum mutlaka ortadan kaldırılmalıdır." ifadesini kullandı.

"Kürt dili ve kültürü bu halkın en doğal hakkıdır"

Kürt dilinin, kültürünün ve toplumsal değerlerinin eğitim dili olarak kullanılmasının doğal bir hak olduğunu ifade eden Prof. Dr. Sönmez, mevcut uygulamaların sorunu çözmediğini belirtti.

Sönmez, konuşmasını şöyle tamamladı:

"Kürtçenin seçmeli derslerle ya da ‘Yaşayan Diller Enstitüsü’ gibi sınırlı uygulamalarla geçiştirilmesi çözüm değildir. Bu dilin her alanda serbest olması ve resmiyette yasal güvence altına alınması şarttır. Bunun mücadelesini vermek de her Müslümanın asli görevidir." (İLKHA)