Özbekistan'daki nükleer santral projesi, iki adet büyük 1.000 MW'lık ve iki adet küçük 55 MW'lık güç ünitesinin inşasını içeriyor. Bu, Rosatom'un küçük nükleer santraller inşa etme konusunda ilk yurt dışı deneyimi olacak.

Özbekistan Devlet Başkanı Şavkat Mirziyoyev ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in St. Petersburg'dan video bağlantısıyla katıldığı törende, yapım aşamasındaki nükleer santraldeki ilk küçük nükleer enerji ünitesinin temelinin dökülmesine onay verildi.

Dünyada büyük ve küçük Rus tasarımı reaktörleri tek bir yerde birleştiren ilk santral olacak bu tesis, bu özelliğiyle de bir ilke imza atmış olacak.

Putin törende yaptığı konuşmada, "Rusya ve Özbekistan'ın böylesine gerçekten öncü, yüksek teknolojili bir projeyi hayata geçirmesi, iki ülke arasındaki dostluğun ve ittifakın parlak bir örneğidir ve Rus-Özbek stratejik ortaklığının başarılı ve dinamik gelişimine tanıklık etmektedir. Özbekistan Cumhurbaşkanı tarafından seçilen bu eşsiz proje, dünyada benzeri olmayan bir projedir ve nükleer santrali mümkün olan en güçlü ve verimli hale getirecektir." dedi.

Mirziyoyev ise, "Bugün sadece bir altyapı projesinin bir sonraki aşamasını başlatmıyoruz; tarihi bir olaya katılıyoruz. Ülkemizin teknolojik, endüstriyel ve bilimsel gelişiminde yeni bir aşamaya geçiyoruz." şeklinde konuştu.

Özbekistan'da nükleer enerji kapasitesi oluşturulmasına ilişkin hükümetler arası anlaşma 2018 yılında imzalanmıştı. Anlaşma, her biri 1,2 gigawatt kapasiteli iki enerji santralinin inşasını öngörüyordu. 2025 yılında taraflar, her biri 55 megawatt kapasiteli altı küçük ünite inşa etme konusunda anlaştılar, ancak daha sonra projeyi değiştirmeye karar verdiler ve Mart 2026'da sözleşmeyi revize ettiler.

Yeni anlaşmalar, Rosatom'un Özbekistan'da Rus VVER-1000 reaktörlerine dayalı iki büyük kapasiteli enerji santrali ve her biri 55 megawatt kapasiteli, RITM-200 reaktörlerine dayalı iki küçük nükleer enerji santrali inşa etmesini öngörüyor. Bu santral, Rusya tarafından yurtdışında inşa edilen ilk küçük kapasiteli nükleer enerji santrali olabilir.

Putin, Rusya'nın Özbekistan'a tercihli ihracat kredisi sağlayacağını ve uzun vadeli yakıt tedariki de dahil olmak üzere santralin tüm ömrü boyunca destek vereceğini söyledi.

Mirziyoyev, Putin ile yaptığı görüşmede, "Rosatom tarihinde ilk kez hibrit bir istasyona sahibiz. İki küçük model, iki büyük model... Uzun zamandır bunun üzerinde çalışıyorduk, uzun tartışmalar ve müzakereler yaptık, ancak sonunda doğru karara vardık: Ekonominin büyümesi nedeniyle buna ihtiyacımız var." dedi.

Ona göre, dünyanın beşinci büyük uranyum üreticisi olan Özbekistan, bu alanda Rosatom ile işbirliği görüşmeleri yürütüyor.

Putin, "Biliyorum ki bu konuda şahsen çok çalıştınız, ayrıntıları uzun uzun incelediniz ve önerilen tüm seçenekler arasından Özbekistan için en uygun olanı seçtiğinize eminim." dedi.

Rusya Devlet Başkanı'na göre, faaliyete geçtiğinde nükleer santral yaklaşık 17 milyar kilovat saat enerji üretecek ve Özbekistan'ın enerji tüketiminin yüzde 15'ini karşılayacak.

Şu anda beş Orta Asya ülkesinin hiçbirinde nükleer santral bulunmuyor. Uranyum üreticisi Özbekistan ve Kazakistan, büyüyen ekonomilerinin nükleer enerjiye ihtiyaç duyduğunu uzun zamandır belirtiyor. Geçtiğimiz Haziran ayında Kazakistan, ülkenin ilk nükleer santralini inşa etmek üzere uluslararası bir konsorsiyumun lideri olarak Rosatom'u seçti; Rusya bu santral için Rus şirketinin amiral gemisi reaktörü olan VVER-1200 III+ nesil reaktörünü kullanmayı planlıyor. Bu yılın Mayıs ayında ise Moskova ve Astana, yaklaşık 16,5 milyar dolara mal olabilecek 2,4 gigawatt'lık Balkhash Nükleer Santrali'ni inşa etmek için hükümetler arası bir anlaşma imzaladı. (İLKHA)