Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Ukrayna ve ABD'nin Rusya ile savaşı sona erdirmek için bir anlaşmaya varma yolunda yüzde 90'lık bir ilerleme kaydettiğini belirtti.

Zelenski, hala tartışmalı olan yüzde 10'luk kısmın ise Avrupa'nın en büyük nükleer santrali Zaporijya Nükleer Santrali’nin kontrolü konusundaki tıkanıklık olduğunu kaydetti. 

Ukrayna'nın güneyindeki Zaporijya bölgesinde bulunan santral, savaşın ilk günlerinden beri Rus askeri işgali altında.

Altı reaktörünün tamamı kapalı durumda ve nükleer uzmanlar, çatışmalar devam ederken elektrik üretim faaliyetlerine yeniden başlamanın çok tehlikeli olduğunu ifade ediyor.

Hem Rusya hem de Ukrayna, savaştan sonra santrali yeniden çalıştırmak ve işletmesinin kontrolünü ele geçirmek istiyor. 

Zelenski''nin belirttiğine göre, ABD'li müzakereciler, ABD, Rusya ve Ukrayna'nın tesisi ortaklaşa işletmesini önerdi. Kiev ise bu fikre karşı çıkıyor.

Rusya'nın savaşın başlarında santrali ele geçirmesi ve santralin cephe hattında yer alıyor olması, nükleer felaket korkusunu artırıyor.

Yakınlardaki çatışmalar, santrali elektriksiz bırakarak nükleer yakıtın erimesini önleyen soğutma sistemlerinin defalarca devre dışı kalmasına neden oldu.

Elektrik hatlarının onarılması ve santralin yeniden bağlanması için ekiplerin çalışabilmesi amacıyla, bu hafta da dâhil olmak üzere sınırlı yerel ateşkesler düzenlendi.

Rusya, tesisin kontrolünü bırakmayacağını açıkça belirtiyor..

Tesis, Rusya'nın tamamını kontrol etmese de resmen ilhak ettiği Zaporijya bölgesinde yer alıyor.

Ukrayna için santralin kontrolünü yeniden kazanmak sadece bir işgal bölgesini geri almakla ilgili değil. Bu, ülkenin savaş sonrası enerji bağımsızlığı için de hayati önem taşıyor.

Savaş öncesinde santral, ülkenin elektrik ihtiyacının yaklaşık dörtte birini karşılıyordu.

Rusya ve ABDtarafından Kasım ayında hazırlanan bir plan, başlangıçta santralin Birleşmiş Milletler'in nükleer gözlem kuruluşu olan Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın gözetimi altında yeniden çalıştırılmasını ve elektrik üretiminin Rusya ve Ukrayna arasında paylaşılmasını öngörüyordu.

Zelenski geçen hafta gazetecilere verdiği demeçte, ABD'nin en son önerisinin santralin ABD, Rusya ve Ukrayna tarafından ortaklaşa işletilmesini öngördüğünü ve "Amerikalıların baş yönetici olarak görev yapacağını" belirtti.

Ancak Kiev bu öneriyi reddediyor.

Zelenski, "Yaşanan onca şeyden sonra Ruslarla nasıl ortak ticari faaliyet olabilir ki?" açıklamasını yaptı. (İLKHA)