Sudan'da savaş, ekonomik çöküş ve kuraklık, ülkenin tarımsal üretimini yeni bir darboğaza sürüklüyor.

Nil Nehri'nin su seviyesinin belirgin şekilde düşmesi ve yağışların gecikmesi, milyonlarca kişinin geçimini tarımdan sağladığı ülkede ekim sezonunu tehdit ediyor.

Nil kıyısındaki çiftçiler tarlalarına su ulaştırmakta zorlanırken, bazı bölgelerde tarım arazilerinin ekilemediği veya ekilen ürünlerin susuzluk nedeniyle kuruduğu bildiriliyor.

Sudan'ın doğusundaki Gedaref eyaletinde susam ve sorgum gibi temel ürünlerin yetiştirildiği tarlalarda yağış yetersizliği nedeniyle üreticiler zor günler geçiriyor.

Bazı çiftçiler yağışların gecikmesi üzerine yağmur duasına çıkarken, yetkililer üreticilere ekimi erteleme ve kuraklığa dayanıklı ürünlere yönelme tavsiyesinde bulunuyor.

Nil'in suyu çekiliyor, tarlalar susuz kalıyor

Nil Nehri'nin seviyesindeki düşüş, özellikle sulama sistemlerine bağımlı çiftçiler açısından ciddi bir sorun oluşturuyor.

Sudan'ın başkenti Hartum'un güneyindeki Nil kıyısında çiftçilik yapan üreticiler, nehrin ağustos ayında daha önce görülmemiş ölçüde çekildiğini belirtiyor.

Nil'in normalde taşarak tarım alanlarına su sağladığı dönemde su seviyesinin düşük kalması, sulama pompalarının dahi beklenen şekilde kullanılamamasına yol açıyor.

Mavi Nil havzasında bu yaz yağışların normal seviyenin yaklaşık yarısında kaldığı, bölgesel tahminlerin de yağış sezonunun geri kalanında ortalamanın altında yağış ihtimaline işaret ettiği belirtiliyor.

İklim koşullarındaki değişimin yanı sıra üç yılı aşkın süredir devam eden savaş da tarımsal üretimi ağır biçimde sekteye uğratıyor.

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı'nın ağustos ayında yayımladığı analize göre, Sudan'daki çiftçilerin yaklaşık yüzde 90'ı hasatlarının azaldığını bildirirken, bazı bölgelerde verim kaybı yüzde 71'e kadar çıkıyor.

"Sudan'ın gıda ambarı" da krizde

Ülkenin batısındaki El Cezire eyaleti, Sudan'ın başlıca tarım merkezlerinden biri olmasına rağmen savaşın etkilerinden kurtulamıyor.

Çatışmalar nedeniyle tarlalarını terk etmek zorunda kalan çok sayıda çiftçi, geri döndüklerinde üretim altyapısının ve tarım alanlarının zarar gördüğünü gördü. Şimdi ise su sıkıntısı, yüksek girdi maliyetleri ve ekonomik kriz, yeniden üretime geçmeye çalışan çiftçilerin önündeki engelleri büyütüyor.

Birleşmiş Milletler verilerine göre Sudan'ın 2025/26 tahıl üretimi bir önceki sezona göre yüzde 22, savaş öncesi ortalamaya göre ise yüzde 25 daha düşük gerçekleşti. 2026/27 sezonunda da çatışmalar, güvensizlik ve beklenen düşük yağışlar nedeniyle üretimin ortalamanın altında kalması bekleniyor.

Yaklaşık 19,5 milyon kişi açlıkla karşı karşıya

Tarım krizinin doğrudan yansıdığı alanların başında gıda güvenliği geliyor.

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü, Dünya Gıda Programı ve UNICEF'in verilerine göre Sudan'da yaklaşık 19,5 milyon kişi, yani nüfusun yaklaşık yüzde 41'i kriz düzeyinde veya daha ağır akut gıda güvensizliğiyle karşı karşıya. Yaklaşık 135 bin kişi ise "felaket" düzeyindeki koşullarda bulunuyor. Ülkede 14 bölgede kıtlık riski de devam ediyor.

Dünya Gıda Programı da Sudan'da 19 milyondan fazla kişinin akut açlıkla karşı karşıya olduğunu, 2026'da 5 yaş altı yaklaşık 825 bin çocuğun ağır akut yetersiz beslenme yaşamasının beklendiğini bildiriyor.

Sudan'daki tabloyu ağırlaştıran temel unsurlar birbirini besliyor. Çatışmalar çiftçilerin tarlalarına ulaşmasını engellerken, gübre, yakıt ve diğer tarımsal girdilerin maliyetleri yükseliyor. Kuraklık ve geciken yağışlar ise kalan üretim kapasitesini de baskı altına alıyor. (İLKHA)