Ukrayna savaşı sonrasında Hindistan, Batı yaptırımları nedeniyle büyük indirimlerle satılan Rus petrolünün dünyadaki en büyük ikinci alıcısı konumuna yükseldi. Ancak son aylarda ABD-Hindistan ilişkileri ciddi biçimde gerilirken, Trump yönetiminin tehditkâr ve cezalandırıcı yaklaşımı New Delhi üzerinde beklenen etkiyi oluşturmadı.

Trump, Hindistan’ı Rus petrolü almaya devam ederek Moskova’yı finanse etmekle suçlamış, ağustos ayında bu gerekçeyle Hindistan menşeli ürünlere yüzde 25 oranında cezai gümrük vergisi uygulamıştı. Buna karşın Hindistan yönetimi geri adım atmayarak, enerji politikalarının egemenlik meselesi olduğunu ve üçüncü ülkelerin baskısıyla şekillendirilemeyeceğini vurguladı. İki ülke arasındaki ticaret görüşmeleri ise sonuçsuz kaldı.

Geçen hafta Trump yönetimi baskıyı daha da artırarak, Rus petrolü ithalatı sürerse Hindistan’a yüzde 500’e varan gümrük vergileri uygulamak ve Yeni Delhi’nin öncülük ettiği bazı küresel girişimlerden çekilmekle tehdit etti. Bu adımlar, Washington’un yaptırım politikasının etkililiğinin sorgulanmasına yol açtı.

Kasım ayı sonunda devreye alınan yeni ABD yaptırımları, Rusya’nın en büyük petrol ihracatçıları Rosneft ve Lukoil’den petrol alan şirket ve rafinerileri hedef aldı. İlk verilere göre Hindistan’ın Rus petrolü ithalatı günlük 1,7 milyon varilden yaklaşık 1,2 milyon varile gerileyerek üçte bir oranında azaldı. Ancak uzmanlar, bu düşüşün kalıcı olmayacağını savunuyor.

Yaptırımlara rağmen Hindistan’daki yedi büyük rafinerinin dördü hâlâ ağırlıklı olarak Rus petrolüyle çalışıyor. Analistlere göre Rusya, tedarik zincirini hızla yeniden düzenleyerek, yaptırımların etrafından dolaşmaya başladı. Mevcut düzenlemelere göre, petrol Rosneft veya Lukoil dışındaki bir şirket tarafından sağlandığında rafineriler ABD yaptırımlarına takılmıyor.

İhracat verileri, aralık ayı itibarıyla yeni Rus petrol ihracatçılarının ortaya çıktığını ve bu şirketlerin, Rus petrol devleri ile Hindistan gibi ülkelerdeki rafineriler arasında gölge aracı rolü üstlendiğini gösteriyor.

Kpler’in baş ham petrol analisti Homayoun Falakshahi “Yeni oyuncuların ortaya çıkması, Rusya’nın yaptırımları etkisiz hale getirmek için tedarik zincirini yeniden organize ettiğinin açık bir göstergesi.” dedi. Falakshahi “Ruslar yaptırımların işlemesini izleyip beklemez, mümkün olan her yolu kullanarak bunları aşmaya çalışırlar.” ifadelerini kullandı.

Falakshahi’ye göre iki-üç ay içinde petrol sevkiyatlarının büyük bölümünün Rosneft ve Lukoil dışındaki şirketler üzerinden yapılması mümkün. Bu durumda Trump yönetiminin yaptırımları fiilen anlamsız hale gelebilir, değerlendirmesinde bulundu.

Hindistan hükümeti şu ana kadar devlet ya da özel rafinerilere Rus petrolü konusunda doğrudan bir talimat vermedi; yalnızca şirketlere ticari çıkarları doğrultusunda hareket etmeleri çağrısında bulundu. Aralık ayında Hindistan’ı ziyaret eden Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise ABD’ye meydan okuyarak, Rus petrol sevkiyatlarının kesintisiz süreceğini ilan etti.

Uzmanlara göre petrolünün yüzde 90’ını ithal eden Hindistan için Rus petrolündeki yüksek indirimler göz ardı edilemeyecek düzeyde. ABD yaptırımları sonrası Rus ham petrolü, Suudi Arabistan veya Irak petrolüne kıyasla varil başına 9–10 dolar daha ucuz hale geldi.

Falakshahi “Rus petrolünü almaya devam eden şirketler için bu risk, yılda yaklaşık 4 milyar dolarlık tasarruf anlamına geliyor. En azından kamu rafinerilerinde ithalatın kısa sürede eski seviyelere dönmesini bekliyoruz.” dedi.

Sparta Commodities’ten June Goh da benzer görüşleri dile getirerek “İndirimler Hint rafinerileri için fazla cazip. Piyasa, Trump yönetiminin bu yaptırımları güçlü biçimde uygulayabileceğine inanmıyor.” ifadelerini kullandı.

Bu tablo, Trump’ın agresif yaptırım ve tehdit politikasının piyasalarda ve hedef ülkelerde caydırıcılık oluşturamadığını, aksine Rusya’nın yeni kaçış yolları geliştirmesine zemin hazırladığını gösteriyor. (İLKHA)