• BIST 100

    16649,43%-0,01
  • DOLAR

    43,48% 0,00
  • EURO

    51,58% -0,01
  • GRAM ALTIN

    6677,59% -1,62
  • Ç. ALTIN

    11383,46% -2,09

Türkiye tarihinde kara bir leke: 12 Eylül 1980 askeri darbesi

12 Eylül 2024, Perşembe 11:25
12 Eylül 2024, Perşembe 11:25
Türkiye tarihinde kara bir leke: 12 Eylül 1980 askeri darbesi
  • Dinle
  • A+
    Buyut
  • A-
    Kucult

Yaklaşık bir milyon 683 bin kişinin fişlendiği, 650 bin kişinin gözaltına alındığı, 230 bin kişinin yargılandığı ve 517 kişiye idam cezasının verildiği o dönemde yaşanan mağduriyetler, aradan geçen 40 yıla rağmen unutulmadı.

Cumhuriyetin kuruluşundan itibaren halk birileri tarafından düşman görülerek inanç ve değerleri, baskı ve katliamlarla dizayn edilmeye çalışıldı. Halka, Batılı yaşam tarzını zorla dayatma, bu ülkede yapılan darbelerin ilkiydi. Devrim ve inkılap adı altında Müslüman halka darbe üstüne darbe vuruldu. Türkiye'deki darbeler Cumhuriyetin ilk yıllarından günümüze değişik isimler altında geldi. 27 Mayıs, 12 Eylül, 28 Şubat Post-Modern darbesi ile e-muhtıralar bunlardan bazılarıydı.

"Bizim çocuklar başardı"

Türkiye tarihinde kara bir leke olarak yer alan kanlı 12 Eylül 1980 askeri darbesinin üzerinden 40 yıl geçti. Emir-komuta zinciri içinde gerçekleştirilen bu darbe, 27 Mayıs 1960 Darbesi ve 12 Mart 1971 Muhtırası'nın ardından silahlı kuvvetlerin yönetime üçüncü açık müdahalesi olarak tarihteki yerini aldı.

12 Eylül, bazı kesimleri sindirme ve yok etme projesi olarak devletin içinde illegal organizasyonlar tarafından gerçekleştirildi. 2011 yılında Bilgi Edinme Yasası kapsamında yapılan bir başvuru üzerine gizliliği kaldırılan 12 Eylül askeri darbesine ilişkin ABD Dışişleri Bakanlığı belgelerine göre, CIA’nin Türkiye Şefi olan Paul Henze, 12 Eylül darbesini, ABD Başkanı Jimmy Carter'a "Bizim çocuklar başardı" sözleriyle rapor etmişti. Provakatif eylemler ve faili meçhul cinayetlerle 12 Eylül darbesine zemin hazırlanmıştı.

Milyonların hayatı etkilendi

12 Eylül darbesi ile birlikte TBMM lağvedildi, 1970 sonrasında değiştirilen 1961 Anayasası rafa kaldırıldı ve Türkiye siyasetinin yeniden tasarlandığı askeri bir dönem başladı. Darbeden sonraki süreçte askeri yönetim, milyonlarca kişinin hayatını etkileyen kararların altına imza attı ve yıllar sürecek travmalara neden oldu.

Darbe sürecinde 650 bin kişi gözaltına alındı, açılan 210 bin davada 230 bin kişi yargılandı, 7 binden fazla kişi için de idam cezası istendi. Bunlardan 517 kişi için idam kararı verilirken kararların 50'si infaz edildi. 14 bin kişi vatandaşlıktan çıkarılırken yaklaşık 100 bin kişi, örgüt üyesi olma suçundan yargılandı, 30 bin kişi ise "sakıncalı" olduğu iddiasıyla işten çıkarıldı.

İşkence ve faili meçhullerin çokça yaşandığı bu dönemde 4 bine yakın öğretmen ile yüzlerce öğretim görevlisinin işine son verildi. Yüzlerce gazeteci için binlerce yıla varan hapis cezaları istendi, bine yakın film sakıncalı bulunduğu için yasaklandı.

Türkiye’nin hâlâ cunta anayasasıyla yönetiliyor olması büyük bir çelişki olarak duruyor

12 Eylül 1980 askeri darbesinden sonra yürürlüğe giren, "Milli Güvenlik Konseyi üyelerinin yargılanamayacağına dair Anayasa'nın geçici 15. maddesi, 12 Eylül 2010'daki referandumun ardından kaldırıldı.

Darbenin sorumluları ile bu kişilerin emir ve talimatlarını uygulayanlar hakkındaki suç duyurularının ardından, darbe döneminin genelkurmay başkanı olan 7. Cumhurbaşkanı Kenan Evren ile eski Hava Kuvvetleri Komutanı emekli Orgeneral Tahsin Şahinkaya hakkında dava açıldı.

Evren ve Şahinkaya, "21 Aralık 1979'da dönemin başbakanına verdikleri muhtırayla Anayasayı ve TBMM'yi ortadan kaldırmaya ve görevini yapmasını engellemeye teşebbüs suçundan, 12 Eylül 1980'de de cebren Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nı tağyir, tebdil veya ilgaya ve bu kanun ile teşekkül eden TBMM'yi ıskat ve cebren men suçundan eylemlerine uyan 765 sayılı TCK'nın 146/1. maddesi gereğince" ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırıldı. Takdiri indirimle bu cezalar, "müebbet hapis cezası"na çevrildi.

Yargıtay 16. Ceza Dairesinin temyiz incelemesi sürerken Evren, 10 Mayıs 2015'te tedavi gördüğü Gülhane Askeri Tıp Akademisinde 98 yaşında, dönemin Hava Kuvvetleri Komutanı emekli Orgeneral Şahinkaya da 9 Temmuz 2015'te 90 yaşında öldü. Yargıtay, temyiz incelemesinde sanıkların vefatı nedeniyle davanın düşürülmesi kararını verdi.

Halkı adeta silindir gibi ezen 12 Eylül darbesinin üzerinden 40 yıl geçti. Darbenin üzerinden 30 yıl geçtikten sonra darbecilerden hesap sormaya çalışılmışsa da Türkiye’nin hâlâ o cunta anayasasıyla yönetiliyor olması büyük bir çelişki olarak durmaya devam ediyor. (İLKHA)  

Haber Editörü

Ömer Faruk SEYHAN

info@dogununnabzi.com

İzmir açıklarında 22 düzensiz göçmen yakalandı

Muş’ta kaçak avcılığa para cezası

Yılın ilk enflasyon rakamları bugün açıklanacak

Muğla’da 3’ü çocuk 37 düzensiz göçmen yakalandı

Adana’da Berat Kandili coşkuyla idrak edildi

BM'den siyionist rejimin Gazze'de gerçekleştirdiği katliama kınama

Berat Gecesi Büyük Çamlıca Camii'nde dualarla ihya edildi

Mersin’de Güvenlik ve Asayiş Değerlendirme Toplantısı gerçekleştirildi

Kastamonu’da 11 bin adet sentetik ecza hapı ele geçirildi: 6 tutuklama

Japonya'da kar felaketi: 27 ölü, 290 yaralı

Mersin Valiliği’nden feci kazaya ilişkin açıklama

Berat Kandili Bursa'da dualarla ihya edildi

Mersin'de Hür Gençlik tarafından Berat Kandili’nde cami cemaatine ikram

Hakkari’de yasa dışı avcılığa ağır para cezası

Gaziantep’te hatalı şerit değiştiren 775 sürücüye ceza

Mersin'de kontrolden çıkan araç yayalara çarptı: 3 ölü, 4 yaralı

İran’dan zenginleştirilmiş uranyum transferi iddialarına yalanlama

İstanbul Havalimanı’nda 200 bin adet kaçak tıbbi sülük ele geçirildi

Mardin’de yangında ölen evli çift yan yana defnedildi

Trump: Hindistan, Rusya'dan petrol alımını durdurdu, gümrük vergisi düşürülecek

Berat Kandili Siirt’te üç dilde mevlidlerle ihya edildi

Mardin’de Ramazan ayının müjdecisi Berat Kandili idrak edildi

Malatya'da Beraat Kandili coşkuyla idrak edildi

Beraat Kandili Cizre’de dualarla ihya edildi

Mersin'de mevzuata aykırı egzoz ve plakasız araç kullanan sürücüye ceza

Rusya'dan ABD-İran müzakerelerinde 'uranyum depolama' önerisi

Malatya'da otomobilin çarptığı yaya hayatını kaybetti

Malatya'da iki otomobil çarpıştı: 5 yaralı

Cumhurbaşkanı Erdoğan Suudi Arabistan ve Mısır’ı ziyaret edecek

Axios: Witkoff ile Arakçi nükleer anlaşmayı İstanbul'da görüşecek

Yükleniyor

Haberi Sesli Oku

ŞEHİR HABERLERİ


İzmir açıklarında 22 düzensiz göçmen yakalandı

Muş’ta kaçak avcılığa para cezası

Yılın ilk enflasyon rakamları bugün açıklanacak

Muğla’da 3’ü çocuk 37 düzensiz göçmen yakalandı

Adana’da Berat Kandili coşkuyla idrak edildi

BM'den siyionist rejimin Gazze'de gerçekleştirdiği katliama kınama

Berat Gecesi Büyük Çamlıca Camii'nde dualarla ihya edildi